Qonaxa duyem dê çibe?

Rojnemevan û nivîskarê rojnemeya Tirkî Nefes Deniz Zeyrek, di derbarê pêvajoya ‘Tirkiyeya bê Teror’ de nivîsek balkêş nivîsî..

Nivîsa Denîz Zeyrek :

Deniz Zeyrek

Di çarçoveya Projeya Tirkiyeya Bê Teror a berdewam de, ku bi bangên serokê MHPê Devlet Bahçeli dest pê kir û niha berdewam dike, PKKê du gav avêtin.

– Ya yekem, lidarxistina kongreya rêxistinê û biryara fesihkirina PKKê.

– Ya duyem, şewitandina sembolîk a çekên rêxistinê û biryara vekişandina çekdarên rêxistinê ji axa Tirkiye.

Sabrî Ok, nûnerê PKKê yê Tirkiyeyê, piştî vekişîna endamên rêxistina terorîst ji Tirkiyeyê, civîneke çapemeniyê li dar xist û diyar kir ku piştî van gavan, veca dora Enqerê ye û êdî tedbîrên qanûnî pêwîst in.

Başe ewa ku PKK dibşje veca dora we ye çiye? Ango qonaxa nû dê çibe?

Min ev pirs ji partiyên siyasî û hin berpirsên ewlehiyê yên li Enqerê kir. Dixwazim bersivên ku min wergirtine parve bikim:

Erê, li gorî fermanê, Komîsyona bi serokatiya Numan Kurtulmuş li Parlementoyê diviyabû pêşniyarek qanûnî li ser bingeha pêşniyarên partiyan pêş bixe û pêşkêşî Parlementoyê bike.

AK Parti nexşerêyek amade kiriye. MHP amadekariyan dike. Partiyên muxalefetê li benda pêşniyarên partiya desthilatdar in.

Di vê navberê de, pêşnûmeya herî berfireh ji hêla İzzet Özgenç ve hatiye nivîsandin.

Ji bo sernavê qanûnê alternatîfên cûrbecûr hene, lê ez dikarim wê wekî “Qanûna Entegrasyona Endamên PKKê di Civakê de” kurte bikim.

Ji ber vê yekê, tê çaverêkirin ku di vê pêşniyarê de çi bibe?

– Pêşî, divê bêçekkirin û hilweşandina tevahî ya PKKê ji aliyê saziyên dewletê yên pêwendîdar ve di asta herî bilind de were piştrast kirin.

Pêşniyarên AK Partî û MHPê yên li ser vê mijarê hîn nehatine dawîkirin.

Lêbelê, pêşniyara Özgenç vê pêvajoyê wiha vedibêje:

“Li ser bingeha biryareke şêwirmendiyê ku ji aliyê Lijneya Ewlekariya Neteweyî ve were dayîn, Serokkomar dê bi fermanekê (di Rojnameya Fermî de) ragihîne ku PKKê hemî çek, cebilxane û heyîna xwe(rasmalê xwe) ya din ên di bin kontrola xwe de bi tevahî radestî hêzên ewlehiyê kiriye, bi vî awayî hebûna xwe ya fiîlî bi dawî dike.”

Pêşniyara Özgenç her wiha gavên ku piştî ku Serokkomar vê pêvajoyê temam bike ü bı awayek fermi ragıhine, gavên bene avêtin bi vî awayî rêz dike.

– Lijneya Dadwer û Dozgeran dê bi xwe dadgeha ku dê çavdêriya vê pêvajoyê bike tayîn bike. Dadgeh dê ji nav Dadgehên Cezayê Bilind ên li Enqerê were hilbijartin. Îtîrazên li dijî biryara dadgehê dikarin werin vekirin. Biryarên ku ji aliyê Dadgeha Cezayê Bilind ve li gorî vê xalê hatine dayîn dê di pergaleke taybet de werin tomar kirin. Qeydên di vê pergalê de ji bo ti armancek din nayên bikar anîn.

– Lêpirsîn û dozên berdewam tên rawestandin.

Cihbicîkirina cezayên têkildarî hukmên sûc ên ku hatine dayîn û bi dawî bûne dest pê nakin, û cîbicîkirina yên ku berê hatine destpêkirin dê were rawestandin.

– Di rewşên normal de, li gorî cezayê herî zêde yê sûc, ji bo demên çar, pênc, heşt, an deh salan cezayê şertkirinê tê sepandin.

– Ger ew di dema şertkirinê de sûcek dubare nekin, ji bo kesên ku di bin lêpirsînê de ne biryara ne-dozgeriyê tê dayîn, û ji bo kesên ku dozên giştî li ser wan hatine destpêkirin biryara betalkirinê tê dayîn.

– Cezayên kesên ku hatine mehkûmkirin wekî ku hatine pêkanîn têne hesibandin, û ji vê mehkûmkirinê tu bêparkirina ji mafan dernakeve holê.

– Xalên qanûnê ji bo sûcên wekî kuştina bi zanebûn, birîndarkirina bi zanebûn a ku ji ber encamên wê girantir dibe, îşkence, talan, bêparkirina ji azadiyê, hilberandin û bazirganiya madeyên hişber, û qaçaxçîtiyê nayên sepandin.

Divê ez vê xalê tekez bikim:

Hin hêmanên pêşniyara Özgenç hîn ji aliyê dewletê ve nehatine qebûlkirin.

Tê payîn ku Rêveberê MÎTê Îbrahîm Kalın careke din parlementoyê, û ji ber vê yekê partiyên siyasî, derbarê helwesta dawî ya dewletê de, ku ji aliyê Serokkomar Tayyip Erdogan ve hatiye pejirandin, agahdar bike. Piştî vê qonaxê, her çend pêşniyara Özgenç a “Entegrasyona Endamên PKKê di Civakê de” wekî bingehek were hesibandin jî, her hêmanên ku wekî pirsgirêk têne hesibandin dikarin li gorî pêşniyarên partiyên siyasî werin sererastkirin.

Di vê mijarê de aliyek navneteweyî jî heye. Armanc ew e ku qanûna ku ji bo “endamên rêxistinê” li Tirkiyeyê derbas dibe, ji bo endamên rêxistinê yên li derveyî welêt ên ku welatiyên Komara Tirkiyeyê ne jî derbasdar be. Ji bo ku ji vê qanûnê sûd werbigirin, endamên van rêxistinan dê bikaribin hemî çek, cebilxane û mal û milkên xwe yên li welatê ku lê ne radest bikin û vegerin Tirkiyeyê.

Divê pencereyek cuda ji bo Sûriyeyê li ser asta navneteweyî were vekirin. Xwestek ew e ku endamên PKKê yên welatiyên Tirkiyeyê yên li Sûriyeyê vegerin Tirkiyeyê, û yên mayî jî tevlî Sûriyeyê bibin.

Piştî ku hêmanên Ereb ên di nav HSDê de ber bi Şamê ve çûn, li Enqerê bendewariyek serdest heye ku YPG dê pêvajoya entegrebûna xwe bilezîne.

Çavkanî: Nefes

Werger ji Tirkî: Rojevakurd