Tu têkiliya pêvajoya nû bi pirsgirêka Kurd re tune ye.!

Mehmet Uçum, Şêwirmendê Sereke yê Serokkomarê Tirkiyeyê, got, “Ew kesên ku hewl didin di navbera armanca ‘Tirkiyeyek bê teror’ û çareseriya pirsgirêka Kurd de girêdanekê çêdikin û hewl didin ku li ser bingeha mafên nasnameyê danûstandinan bikin, an frastiyê nabînin an jî bi zanebûn herdu mijaran tevlihev dikin.” Uçum îdia kir ku êdî li Tirkiyeyê pirsgirêka Kurd tune ye, lê belê “pirsgirêkek derveyî ya Kurd” heye, û got, “Dema ku pêvajoya veguherîna bo Tirkiyeyek bê teror biqede, şert û mercên çareserkirina pirsgirêka derveyî ya Kurd dê hema hema temam bibin. Ji bo her kesî eşkere ye ku heke Tirkiye vê pirsgirêkê çareser bike, Komar dê serdemek vejînê bijî.”

Mehmet Uçum, Şêwirmendê Sereke yê Serokkomarê Tirkiyeyê û Cîgirê Serokê Lijneya Polîtîkayên Hiqûqî ya Serokkomariyê, li Zanîngeha Bursa Mudanya ji bo konferansek li ser ‘Pêvajoya Veguhestinê bo Tirkiyeyek Bê Teror’ gotarek pêşkêş kir.

Uçum, di derbarê pêvajoyên berê de agahî da û got, “Di sala 2005an de, di axaftina Serokkomar Erdogan a li Dîyarbekirê de hat ragihandin ku dê her tişt were kirin da ku hem pirsgirêka terorê li Tirkiyeyê û hem jî pirsgirêkên ku dikarin ji bo Kurdên Tirkiyeyê wekî pirsgirêk werin hesibandin werin çareser kirin. Bi demê re, destpêşxeriyek bi navê ‘vekirina demokratîk’ dest pê kir, dûv re ew veguherî projeyek yekîtî û biratiya neteweyî. Piştî wê, di sala 2013an de, destpêşxeriya pêvajoya aştiyê hebû, û di dawiyê de, heke em qebûl bikin ku ew di 1ê Cotmeha 2024an de dest pê kiriye, divê pêvajoya ber bi ‘Tirkiyeyek Bê Teror’ ve wekî qonaxek nû ya ku ji berhevkirina ezmûnê derdikeve holê were pênase kirin.”

Şêwirmendê Sereke yê Serokkomarê Tirkiyeyê, Uçum, got jî, “Dema ku pêvajoya ‘Tirkiyeya bê Teror’ dest pê kir, dewletê ev mijar wekî înîsiyatîfek da destpêkirin, wekî polîtîkayeke dewletê pêk anî û wekî projeyek dewletê berdewam kir. Ev dikare wekî cudahiya herî girîng ji înîsiyatîfên berê were hesibandin. Berê, înîsiyatîf înîsiyatîfên hikûmetê û polîtîkayên hikûmetê bûn; lêbelê, pêvajoya ‘Tirkiyeya bê Teror’ wekî înîsiyatîfeke dewletê û polîtîkayeke dewletê ketiye rojevê. Ev yek ji cudahiyên herî mezin e.”

Uçum diyar kir, “Ew kesên ku hewl didin têkiliyek di navbera ‘armanca Tirkiyeyek bê teror’ û çareseriya pirsgirêka Kurd de ava bikin û hewl didin ku li ser bingeha mafên nasnameyê danûstandinan bikin, an cudahiya bingehîn a vê mijarê nabînin an jî bi zanebûn wê tevlihev dikin.”

“Em bawer dikin ku hewldanên sabotajê yên îdeolojîk li dijî pêvajoyê hene.”

Uçum diyar kir ku pêvajoya nû ti têkiliya wê bi pirsgirêka Kurd re tune ye û got:

“Di bin serokatiya Serokê me de, bi serokatiya siyasî ya wêrek û biryardar a Birêz Bahçelî, bi piştgiriya mezin a Tifaqa Cumhurl û beşên din ên civakê, û bi nêzîkatiyên aram, pîvandî û avaker ên rêveberiya DEMê, me pêvajoyek birêve bir. Lê ez dixwazim tekez bikim ka ev pirsgirêk çawa hate çareserkirin. Dema ku dewletê armanca ‘Tirkiyeya Bê Teror’ wekî destpêşxeriyek dewletê dest pê kir, wê ew wekî pirsgirêkek Kurd negirt. Bi tevahî wekî bidawîkirina terorîzma sîstematîk, jiholêrakirina rêxistina terorîst, jiholêrakirina wê ya fiîlî, vekirina qada siyasî ya demokratîk, û rakirina wesayeta terorîst li ser siyaseta demokratîk hate çareserkirin. Divê ev her du tişt neyên tevlihevkirin.

Kesên ku hewl didin di navbera armanca ‘Tirkiyeya Bê Teror’ û çareseriya pirsgirêka Kurd de girêdanek çêbikin, û hewl didin ku li ser bingeha mafên nasnameyê danûstandinan bikin, an ferqa kalîtîf nabînin an jî bi zanebûn wan tevlihev dikin.” “Em nêzîkatiyên ku welatiyên me yên Kurd bi armanca ‘Tirkiyeyek bê teror’ re wekhev dikin û daxwazên wan ên demokratîk – mîna yên hemî welatiyên me – bi vê yekê ve girêdidin bi rêya komek nasnameyê, wekî manîpulasyonên rewşenbîrî dibînin. Bi rastî, em bawer dikin ku ev kiryarên sabotajên rewşenbîrî ne ku armanc dikin pêvajoyê.”

“Her çend terorîstek dîsa derkeve holê jî, ji vir veger tune.”

Uçum, diyar kir ku pêvajoya bêçekkirinê di 11ê Tîrmehê de piştî ku PKK xwe hilweşand dest pê kir û got:

“Ev pêvajo bi lez û bez berdewam dike. Di sala dawî de, me serdemek jiyan kir ku tê de serdema herî dirêj a terorîzma sîstematîk û çalakiyên neqanûnî di dîroka 52 salan a Komara Tirkiyeyê de bi dawî bûye. Di 14 mehên dawî de çi qewimî? Ji bilî êrîşa TUSAŞê, şikir ji Xwedê re, êdî şehîdên me nînin, gelê me namire. Hêvî li bajarên me yên li Rojhilat û Başûrê Rojhilat zêde bûye, hêvî di tevahiya civaka Tirkiyeyê de zêde bûye. Her çend têkoşîna li dijî terorê bênavber berdewam bike jî, lêçûna têkoşîna li dijî terorê bi girîngî kêm bûye. Ev tê vê wateyê ku me di armanca Tirkiyeyek Bê Teror de rêzek serkeftin bi dest xistine. Me bingehek ava kiriye. Ji ber vê yekê, her çend di vê pêvajoyê de hin xeletî hebin jî, tiştê ku me bi dest xistiye bûye beşek ji bingeha me. Ji vir veger tune. Her çend terorîstek dîsa derkeve holê jî, her çend helwestek terorîst a nû derkeve holê jî, ev…” Derfet tune ku tişt vegerin rewşa berê.”