Îro Swêdî beşdarî hilbijartinekê dibin ku dibe bibe sedema hatina partiyeke rastgir a tundrew nava hikûmetê – cara yekem e tiştekî wiha diqewime – an jî welat vegere ser rêça lîberalîzma ku demeke dirêj e pê tê naskirin.
Beriya hilbijartina parlamentoyê ya 13ê Îlonê, bloka opozîsyonê ya çep-navendî bi ferqeke kêm li pêşiya bloka rastgir a desthilatdar e, û hinek rapirsînên vê hefteyê nîşan didin ku îhtîmala guhertina hikûmetê heye.
Lê Serokwezîr Ulf Kristersson, ku di nava çar salên desthilatdariya xwe de di rapirsîna de li paş mabû, di hefteyên dawî yên kampanyayê de ferq kêm kir û pêş ket; di heman demê de, hevrika wî Magdalena Andersson û partiya wê ya Sosyal-Demokrat piştgirî winda kirin.
Alîgirên bloka rastgir dibêjin ku polîtîkayên wan alîkariya kêmkirina tundiya çeteyan û sînordarkirina berçav a koçberiyê kirine, û serkeftin dê tê wateya pejirandina giştî ya wê nêzîkatiyê û berdewamkirina heman siyasetê di salên pêş de.
Kristersson, yê ku soz daye eger bloka wî bi ser bikeve, partiya rastgir a tundrew “Swêdiyên Demokrat” (Sweden Democrats) tevlî hikûmetê bike, vê hefteyê li parlamentoyê ji rojnamevanan re got: “Em dikarin partî, dengdêr û mijaran di çarçoveya çalakiyeke hevpar de bikin yek. Lewma em karên xwe bi serkeftî pêk tînin.”
Rexnegir dibêjin ku rojev mafên sivîl binpê dike di heman demê de koçberan neçar dike ku bêtir li gorî normên çandî yên Swêdî tevbigerin an jî welêt biterikînin.
Andersson ji Reuters re got, “Em bûne civatek dijwartir, civatek bêdengtir, lê di heman demê de civatek xizantir jî ji ber ku me mezinbûn pir li jêr potansiyela xwe hebû û malbat dibînin ku mûçeyên wan kêmtir û kêmtir dikirin.”
“Welatê me hêza xwe li ser parvekirina destkeftiyên hevdu û li ser wê yekê ava kiriye ku em dema ku tişt dijwar dibin bi hev re bimînin.”
Nîşandana xurt a rastgirên tundrew dê bi meyla Ewropî re li hev bike
Navendên dengdanê li dewleta endamê YE ya 10 mîlyon kesî, ku piştî şerê Rusya û Ukranyayê tevlî NATOyê bû, di saet 8:00 sibehê de bi dema herêmî vedibin, û encam demjimêr 20.00 ê êvarê têne eşkerekirin.
Partiyên rastgirên tundrew ên Ewropayê yên ku derdikevin pêş dê serkeftina hilbijartinê ya Demokratên Swêdê pêşwazî bikin, ku bi serkeftinek girîng di hilbijartinên eyaletê yên Almanya de vê mehê ji hêla Alternatîf ji bo Almanya (AfD) ya dijî-koçber ve hatî zêdekirin.
Rastgiran berê razî bûne ku hikûmetek çar-partî bi serokatiya Kristersson ava bikin ger ew bi ser bikevin, di heman demê de rêya Andersson bo desthilatdariyê ne diyar e.
Di dawiyê de hilbijartin dikare bi wê ve girêdayî be ka Lîberal dê ji bo bidestxistina kursiyan di parlementoyê de ji sedî 4 derbas bibin an na, û baskê rastgir ku Moderatan, Demokratên Xiristiyan û, ji dema ku di destpêka vê salê de ji hêla Kristersson ve hatine vexwendin, Demokratên Swêdê jî di nav de ne, xurt bikin.
Demokratên Swêdê, bi serokatiya serokê partiyê Jimmie Akesson, çar sal in ku hikûmeta hindikahî ya Kristersson di parlementoyê de piştgirî dikin.
Blokali dijî Hukumetê li ser çend pêşanîyên dengdêran li hev kirine, di nav de piştgirîya ji bo Ukraynayê, ji nû ve çekdarkirina leşkerî û alîkarîya malbatên ku ji ber krîza lêçûna jiyanê bandor bûne.
Her çend Sosyal Demokrat, Kesk, Partiya Çep û Partiya Navendê(Center Parti) yên opozîsyonê bi berfirehî li ser hewcedariya xercên bilindtir ên refah û giştî li hev dikin jî, li ser gelek mijaran, di nav de koçberî, ku partiya Andersson xêzek sînordartir ji hin hevkarên xwe yên potansiyel dixwaze, nakokî berdewam dikin.
Ew di heman demê de li ser mijarên wekî bacê li ser milyarderan û avakirina reaktorên nû yên nukleerî nakok in, di heman demê de Navend red dike ku piştgirîya hikûmetek bike ku Partiya Çep jî tê de ye, û ev yek dijwarîya ku Andersson dê pê re rû bi rû bimîne zêde dike da ku kabîneyek ava bike.
Xwe kişandina Demokratên Xiristiyan ji bo guhertina kampan ji bo avakirina hikûmetek navendî ji hêla Partiya Navend ve tê tercîh kirin lê heta niha perspektîfek dûr xuya dike.
