Beşdarbûna jinan di hilbijartinan de bingeha pêşxistina demokrasiyê ye
Dîroka jinên Kurd tijî mînakên wêrekî, berxwedan û berdewamiyê ye, û divê ev taybetmendî di qada siyasî de berdewam bikin da ku…
Ziba Taha
Jinên Kurd her tim di jiyana siyasî û civakî ya Kurdistanê de, bi taybetî di pêvajoya hilbijartinê de, roleke girîng û bibandor lîstine. Ev rol ji bo pêşvebirina demokrasiyê û beşdariya gel di biryardana siyasî de pir girîng hatiye nîşandan. Beşdarbûna wan di hilbijartinan de bandorek rasterast li ser encaman dike û dengê jinan dikare biryarên sereke di diyarkirina rêça siyasî û pêşeroja Kurdistanê de bide.
Di salên dawî de, hejmareke mezin ji jinan di hemû astên hikûmetê de ji bo postên cûrbecûr bûne berbijêr. Jinan karîne bigihîjin parlemento, encumenên herêmî, wezaret û postên rêveberiyê, ev encama têkoşîneke dirêj ji bo mafên wekhev û beşdariya siyasî ya jinan e. Li Herêma Kurdistanê, sîstemeke dawî ji bo jinan di parlementoyê de hatiye destnîşankirin ku bi kêmanî rêjeyek diyarkirî ya kursiyan ji bo jinan vediqetîne. Ev gaveke girîng e ji bo misogerkirina beşdariya jinan di biryardana siyasî de, her çend ev beşdarbûn divê ji rêjeyên sabît ber bi beşdariya rastîn û bibandor ve biçe.
Jin di hişyarkirin û rêxistinkirina civakê de ji bo beşdarbûna di hilbijartinan de roleke bingehîn dilîzin. Gelek rêxistinên nehikûmî û komên çalakvan ên ku ji hêla jinan ve têne organîzekirin an jî têne birêvebirin, ji bo hişyarkirina jinên din li ser girîngiya beşdarbûna di hilbijartinan de û çawaniya qeydkirin û dengdanê, xebatên berdewam dikin. Ev kom atolye û civînan li dar dixin da ku jinan li ser mafên wan ên siyasî fêr bikin û wan ji girîngiya dengê xwe haydar bikin. Ew di organîzekirina kampanyayên hilbijartinê û xebata dilxwazî, çavdêriya pêvajoya dengdanê ji bo misogerkirina şefafî û dadperweriyê, û alîkariya zêdekirina beşdarbûna jinan li hemî herêmên Kurdistanê de rolek girîng dilîzin.
Ji hêla bandora civakî ve, jinên ku beşdarî hilbijartinan dibin an dibin namzet ji bo nifşê pêşerojê modelên baş in û keçên ciwan teşwîq dikin ku xeyala beşdarbûna siyasî bikin. Ev mînakên parêzvaniyê dibin alîkar ku stereotîpên civakî yên ku jinan ji karûbarên siyasî dûr dixin bişkînin. Bi beşdarbûna xwe di pêvajoya hilbijartinê de, jinên Kurd dikarin bandorê li rojevên siyasî jî bikin û namzetan teşwîq bikin ku bêtir bala xwe bidin pirsgirêkên girîng ên jinan ên wekî tundûtûjî, mafên aborî, derfetên kar û xizmetên tenduristiyê.
Bi zêdebûna xwendin û nivîsandinê û hişyariyê, û her weha ji ber serkeftinên jinên Kurd di warên cûda yên jiyanê de, tê payîn ku rola jinên Kurd di hilbijartinên pêş de xurttir û bibandortir be. Nifşê nû yê jinên Kurd xwendetir e, ji mafên xwe bêtir haydar e û ji bo roleke çalak di jiyana siyasî de amadetir e. Ev guhertina erênî, digel guhertinên civakî û aborî, ji bo beşdariya jinan hawîrdorek çêtir diafirîne.
Divê civak û saziyên siyasî bi rêya perwerde û avakirina kapasîteyê, veqetandina çavkaniyên darayî ji bo kampanyayên jinan û afirandina hawîrdorek ku jin bikaribin bi hêsanî bêyî tirsa gef an tundûtûjiyê beşdarî karûbarên siyasî bibin, piştgirîya beşdariya siyasî ya jinan bikin. Divê medya jî roleke erênî bilîze di nîşandana serkeftinên siyasetmedarên jin û nîqaşkirina pirsgirêkan bi awayekî dadperwerane ku ti zayendê nade alî.
Jinên Kurd beşek yekgirtî ya pêvajoya demokratîk û hilbijartinan in, ku dikare wekî faktorek di xurtkirina pozîsyon û rola jinan di biryardana siyasî û pêşeroja welêt de were hesibandin. Beşdarbûna tevahî û bi bandor a jinan di hilbijartinan de ne tenê ji bo jinan, lê di heman demê de ji bo tevahiya civakê jî sûdmend e, ji ber ku polîtîkayên çêtir û biryarên dadperwertir dikarin hemî beşên civakê tevlî bikin. Dîroka jinên Kurd tijî mînakên wêrekî, berxwedan û berdewamiyê ye, û divê ev taybetmendî di qada siyasî de berdewam bikin da ku pêşerojek çêtir ji bo tevahiya Kurdistanê biafirînin.
