Salvegera Mêşa Dirêj a dîrokî sembola berxwedanê..!

Meşa dirêj (an jî “Epîka Arasê”) ya Mistefa Barzanî û pêşmergeyên wî bo Yekîtiya Sovyetê (1947).

Piştî hilweşandina Komara Mehabadê (Komara Kurdistanê ya kurt-dem) di sala 1946’an de, ku bi piştgiriya Sovyetê hatibû damezrandin, artêşa Îranê bi hêz ket nav deverê. Mistefa Barzanî piştî hevdîtinek berfireh li gel serokê Komara Kurdistanê ya Mahabatê, biryar da ku teslîm nebe û xwe da aliyekî.

Rojek wek îro 28ê Gulanê ber bi Yekîtiya Sovyetê ve rêket. Di 18’ê Gulanê 1947’an de, Barzanî bi nêzîkî 500 pêşmerge (hejmara populer e, carinan 499-2000 tê gotin, bi malbatan re jî zêdetir) ji Mehabadê derket. Ew di bin êrişên artêşa Îranê de bûn.

Ew 53 rojan (an jî li gorî çavkaniyan zêdetir) bi lingan meşiyan di nav axa Îran, Iraq û Tirkiyê de. Rê gelekî dijwar bû — çiya, zivistan, birçîbûn, êrişên leşkerî û zehmetiyên xwezayî. Ew carinan di nav axa Tirkiyê re derbas dibûn, lê Tirkiyê ew qebûl nekir û ew neçar man berdewam bikin.

Di 17-18’ê Hezîranê 1947’an de, ew gihîştin çemê Aras (sînorê Sovyetê). Barzanî bi xwe yek ji dawîn kes bû ku derbas bû. Ev bûyer wekî “Epîka Arasê” tê nasîn û di dîroka neteweyî ya Kurdan de wekî sembola berxwedan û fedakariyê tê bibîranîn.

Sovyetan ew wekî penaber qebûl kirin. Destpêkê li nêzî Naxçivan (Ermenîstan/Azerbaycan) û paşê li deverên Bakûyê (Azerbaycan) bi cih bûn. Di sala 1948’an de ew birin Ozbekistan (nêzî Taşkentê). Barzanî û hevalên wî perwerdeyên leşkerî û siyasî dîtin, hin ji wan xwendin. Ew heta sala 1958’an (piştî Şoreşa 14’ê Tîrmehê ya Iraqê) li Sovyetê man.

Ev meşa dirêj ne tenê rêwitiyek bû, lê bû sembola berdewamiya têkoşîna Kurdî. Barzanî di wê demê de bi Sovyetan re têkiliyên xwe domand.