Komara Kurdistanê li Mahabadê ezmûna yekem a dewletbûna Kurd a modern di dîroka hemdem de ye.
Îro 31ê Adara 2026an, 79emîn salvegera darvekirina Serokê Komara Kurdistanê ya Mahabatê Qazî Mihemed e.
Di 31ê Adara 1947an de, Qazî Mihemed, birayê wî Ebûl Qasim Qazî û pismamê wî Heme Huseyîn Xanî Seyfî Qazî li Meydana Çarçira, paytexta Komara Kurdistanê, hatin darvekirin. Tenê sûcê van rêberan hewldana ji bo serxwebûna Kurdistanê bû.
Di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de, hêzên Sovyet û Brîtanî bakur û başûrê Îranê dagir kirin. Li herêma Mukriyan û derdora wê, bi navenda Mehabadê, ji bo tevgera rizgariya Kurd derfetek derket holê. Di 22ê Kanûna Pêşîn a 1946an de, Komara Kurdistanê li meydana Mehabadê hate ragihandin.
Çavkaniyên dîrokî destnîşan dikin ku mirovên ji deverên din ên Kurdistanê beşdarî rêveberiya komarê bûne. Hêzên Barzaniyê ku bi serokatiya Mela Mistefa Barzanî, generalê Komara Kurdistanê, piştgiriyek xurt dane wî û di gelek deveran de komar parastine.
Wezîrê Derve yê berê yê Îranê Ehmed Qevamulsultana soz da Yekîtiya Sovyetê ku eger Artêşa Sor ji Îranê vekişe, ew ê peymanek petrola bakur îmze bikin. Wê demê, petrola başûrê Îranê di bin kontrola Brîtanyayê de bû, û Rûsan demek dirêj îdîaya mafekî petrola bakurê Îranê kiribûn.
Piştî ku peyman hate bicîhanîn û Yekîtiya Sovyetê vekişiya, Brîtanya û Dewletên Yekbûyî bi tevahî piştgirî dan Îranê. Tehran bi artêşek çekdar êrîşî Kurdistanê kir. Qazî Mihemed hewl da ku bi Îraniyan re dest bi danûstandinan bike.
Di dema hevdîtinan de, rêberên Tehranê soz dan ku li Kurdistanê komkujî nekin, ji ber vê yekê wî destûr da artêşa Îranê ku vegere Mehabadê.
Li gorî belgeyan, Tehran sozên xwe negirt. Çend meh şûnda, rêberên komarê di darizandinek yekalî de cezayê darvekirinê li wan hat birîn û di 31ê Adarê de hatin darvekirin. Di vê navberê de, hin rêber û rêveberên din ên Komara Kurdistanê li Bokan û Seqzê hatin darvekirin.
Komara Kurdistanê li Mehabadê ezmûna yekem a dewletbûna Kurd a modern di dîroka hemdem de ye. Tevî jiyana wî ya kurt a tenê 11 mehan, wî bandorek mezin li ser tevgera neteweyî ya Kurd hişt.
Di dema komarê de, Kurdî cara yekem bû zimanê fermî li dibistan û ofîsan. Artêşeke neteweyî jî hate damezrandin, ala Kurdistanê bi fermî hate bilindkirin û çapemenî û rojnamegeriya Kurdî geş bû.
Hilweşîna komarê encama peymanên veşartî yên hêzên wê demê bû ji bo dabeşkirina deverên hegemonî û enerjiyê, ku Kurd kirin qurbaniyên berjewendiyên navneteweyî.
