Fîdan: Dibe ku şer derkeve..!

Wezîrê Karên Derve yê Tirkiyeyê Hakan Fîdan di weşana zindî ya Ülke TV de rewşa siyasî li Tirkiye û herêmê nirxandin.

Fîdan diyar kir ku baweriya sedî sed bi Îsraîlê ne guncaw e. Fîdan got, “Rola ku me heta niha lîstiye, rola navbeynkar bû,” û di derbarê rola garantor de jî wiha got: “Niha, tu mandatek avahîkirî, lihevkirî, an qaîdeyên danûstandinê yên damezrandî tune. Lê em vê dibêjin: ger çareseriya du dewletan were bicîhanîn, em amade ne ku berpirsiyariya wekî garantorek de facto bigirin ser xwe. Heta ku dewletek li ser sînorên 1967-an ji Filistîniyan re were dayîn. Armanca me ya din ew e ku em piştrast bikin ku ev peyman û alîkariya mirovî berdewam bike, ku şandeyek Filistînî rêveberiya Xezeyê bigire ser xwe, û ku çareseriyek du dewletan were bidestxistin.”

Fîdan taybetî behsa rewşa Sûriye kir û got: “Ev mijarek e ku em pir ji nêz ve dişopînin. Projeya sereke ya yekem yekkirina hemî komên çekdar ên li welêt di bin avahiyek yekane ya hêzên çekdar de ye. Ez qet behsa YPG an tiştekî wisa nakim. Komên berxwedanê, komên opozîsyonê, û komên çekdar ên cuda li bakur û başûr. Niha, li vir veguheztinek mezin bi piranî hatiye bidestxistin.”

Bi bîr xist ku bûyer li Lazkiye û Siwêdayê qewimîn tam di demekê de ku tişt li Sûriyeyê baş diçûn, Fîdan got, “YPG dest bi pêvajoyek kir ku xwe ji Peymana 10ê Adarê şûnve vekişîne, û hewldanên avakirina kapasîteya sazûmanî û normalîzekirinê li welêt ji bo demekê hatine rawestandin, û pergalê hemî bala xwe daye ser van deverên krîzê yên derketîn holê.”

Fîdan got, “Xetera herî mezin ew e ku berfirehbûna Îsraîlê bi rêya Sûriyeyê berdewam bike; em pir caran li ser vê mijarê axivîne. Me ev yek bi Amerîkiyan re jî nîqaş kiriye. Pêdivî ye ku Îsraîl dev ji vê yekê berde. Pêdivî ye ku em vê yekê ji wan re rave bikin; em heta radeyekê li ser vê yekê dixebitin. Wî tekez kir ku meseleya Sûriyeyê meseleyeke sereke ya ewlehiya neteweyî ya Tirkiyeyê ye û ev tişt gotin:

“Peyama me pir zelal e: Divê Sûriye ji bo kesî, tevî Îsraîlê, nebe gef, lê divê kes jî ji bo Sûriyeyê nebe gef. Divê kes destwerdanê li sînor, erd an karsaziya kesekî din neke; bila ew jiyana xwe bidomînin. Lê heke hûn polîtîkayeke ewlehiyê pêş dixin ku dibêje, ‘Ev Misilmanên Ereb ên Sunnî ne, em niyeta wan fam dikin. Ger ew piştî 50 salan xurttir bibin, ew ê tiştekî bi min bikin, ji ber vê yekê ez ê wan parçe bikim, wan daqurtînim, wan di kaosê de bihêlim û niha tengasiyê biafirînim,’ wê hingê ev polîtîkayeke pir xeternak be.”

Fîdan rave kir ku ev polîtîka ne tenê bandorê li Sûriyeyê dike, lê di heman demê de li welatên derdorê jî dike. Wî zêde kir ku derketina holê ya komên sûc ên ku hêmanên olî di bin maskeya DAIŞê de bikar tînin, lêpirsîneke bêtir hewce dike.

Fîdan diyar kir ku nîqaş û plansaziyên pêwîst di rê de ne û parve kir ku di demek nêzîk de civînek sêalî di navbera DYA, Tirkiye û Sûriyeyê de tê plankirin.

“Dibe ku pevçûn derkevin holê”
Dema ku ji Fîdan li ser Peymana 10ê Adarê hat pirsîn, wî got, “Vekişîna tavilê ya YPGê ji deverên ku Ereb lê dijîn, tişteke serekeye, ev divê gava yekem be. Lêbelê, ev hîn nehatiye bicîhanîn. Ji destpêkê ve di nav eşîrên Ereb de li vir her gav hin nerehetî hebû. Her kes li bendê ye ku ev çareser bibe, lê heke çareser nebe, bi rastî jî mimkun e ku pevçûnên pir cidî werin pêşbînîkirin. Vekişîna YPGê ji deverên ku Ereb lê dijîn, niha pêşanîya herî bilind e.” Fîdan diyar kir ku hevdîtinên berdewam hene, lê hîn ti encamek wan tune ye û wiha domand:

“Bi taybetî pirsa ka dê çi bibe derbarê entegrekirina hêmanên çekdar de, mijarek e ku di navbera wan de tê nîqaşkirin. Li ser veguhestina Dêra Zorê axaftin hebû. Wekî ku hûn dizanin, Dêra Zorê cihek e ku bi piranî Ereb lê dijîn. Hîn jî li ser Dêra Zorê peymanek fermî çênebûye. Em dibînin ku YPG li vir helwestek herî zêde digire. Divê ev helwesta dagirker û kolonyalîst di zûtirîn dem de were rakirin.”

Di bersiva pirsek li ser helwesta potansiyel a Tirkiyeyê ger peyman têk biçe, Fîdan ji hikûmeta Sûriyeyê re bi bîr xist ku Tirkiye di vê mijarê de bi Sûriyeyê re hevkariyê dike.

“YPG hîn jî daxuyaniyek nedaye an jî ti gav neavêtiye da ku hêmanên ku ji bo ewlehiya neteweyî ya Tirkiyeyê gefê çêdikin terk bike. Hîn jî tu gotinek li ser ka dê çewe li ser ewlehiya Tirkiye ne gefbin tuneye.” Wezîr Fîdan tekez kir ku ti nexşerêyek ji bo jiholêrakirina çekdarên PKKê yên bi eslê xwe Iraqî û Îranî nehatiye pêşkêş kirin, û her wiha tiştek li ser jiholêrakirina tunel, pergalên mûşekan, an jî hêmanên din ên ku armanca wan Tirkiye ye tune ye.