Li gor rapora ku ji alîyê Neteweyên Yekbûyî ve hatiye amadekirin, di dema ku li Sûrîyê di girtîgehan de kiryarên nemirovane tên kirin, komên girêdayî Tirkîyê bi awayekî sîstematîk êşkenceyê li Kurdan dikin û ev yek di çarçoveya sûcên li dijî mirovahîyê de ne.
53. Rûniştina Mafên Mirovan a Konseya Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî (NY) li bajarê Cenevre yê Swîsreyê dewam dike. Di rûniştina îro de, Komîsyona Lêpirsîna Navdewletî ya Serbixwe ya Neteweyên Yekbûyî di derbarê Sûrîyê de, raporta xwe ya bi sernavê “Êşkence û helwestên xerab li Komara Erebî ya Sûriyê 2020-2023” pêşkêş kir.
Rapor behsa rewşa êşkenceya sîstematîk, kiryar û helwestên hovane, nemirovî û biçûkxistinê û windakirinên ku bi darê zorê li navendên Sûriyê tên kirin, dike. Li ser bingeha 254 hevpeyvînên ku ji alîyê Komîsyona Lêkolînên Sûrîyê ya Serbixwe û Navdewletî ve di navbera salên 2020 û 2023an de hatine encamdan, rapor bi taybet behsa rewşên êşkence û helwestên xirab ên li girtîgehên hikûmeta Sûrîyê û deverên di bin kontrola komên çekdar de, dike.
RÎSKA ÊŞKENCE Û KIRYARêN XIRAB
Rapor diyar dike ku metirsîya êşkence û helwestên xirab ji bo kesên ku li herêmên di bin kontrola hikûmeta Sûrîyê de dijîn û ji bo kesên li deverên ku di salên dawî de hatine vegerandin, û hemwelatîyên Sûrîyê yên li derveyî welêt pir girîng e. Tê gotin ku ev metirsî bi taybet ji bo penaberên Sûrî û penaxwazên ku neçar in ji welatên cîran û deverên din vegerin Sûrîyê, nîgeran e.
Raporê bal kişand ser bûyerên êşkence û helwestên xirab li navendên ku ji alîyê komên çekdar ên navdewletî yên wek Hêzên Sûrîyeya Demokratîk (HSD) û Artêşa Netewî ya Sûrîyê (SNA) ve tên kontrolkirin. Di nav binpêkirinên ku di raporê de ji sala 2020an vir ve li navendên di bin kontrola QSDê de hatine belgekirin, girtîgeha El Sîna ya bajarê Hesekê; girtîgeh û navendên demkî yên din ên ku ji alîyê QSD an jî hêzên ewlekarîya navxweyî ya Kurdî (Asayîş) û kampên Hol û Roj ve tên birêvebirin.
Tundîya Cinsîyet Û GIRTIYÊN JIN
Di rapora ku balê dikişîne ser bûyerên şiddeta zayendî yên li girtîgehan, tê gotin ku bi taybet girtiyên mêr rastî şiddeta zayendî tên. Di raporê de her wiha hat destnîşankirin ku piranîya mêran li girtîgehên hikûmeta Sûrîyê rastî tundîya zayendî hatine.
