Rûniştina 5emîn a sala 28emîn a yasadanînê ya Parlementoya Tirkiyeyê vebû. Hemû serokên partiyên siyasî û endamên parlementoyê beşdarî rûniştina vekirinê ya li parlementoyê bûn.
Serokê Partiya Nû Ozgur Ozel ji cihê xwe yê diyarkirî li hola civîna giştî civînê şopand, serokê CHPê Kemal Kiliçdaroglu jî ji cihê mêvanan civîn şopand. Serokê Partiya Nû Ozel destê xwe da hemû serokên partiyên siyasî. Pankartên bi wêneyê Parlamenter Can Atalay, ku niha girtî ye, li ser kursiyên ji bo Partiya Demokratîk (DEM) hatine veqetandin hatin danîn.
Endamên kabîneyê jî di vekirina civînê de li cihê mêvanan de cihên xwe girtin. Rûniştin saet di 14:00an de bi axaftina Serokê Parlementoyê Numan Kurtulmuş vebû. Di destpêka axaftina xwe de, Kurtulmuş behsa pêvajoya ku wekî “Tirkiyeya Bê Teror” tê binavkirin kir. Kurtulmuş diyar kir ku pêvajoyê “deriyek dîrokî vekiriye” û ji meclîsê re bi bîr xist ku qanûna ku di çarçoveya pêvajoya çareseriyê de hatiye pejirandin bi dengek bilind hatiye qebûlkirin.
Kurtulmuş diyar kir ku bicihanîna şertên ku di Qanûnê de hatine destnîşankirin “garantiya qanûnî ya rêyên ku werin şopandin” e. Kurtulmuş destnîşan kir ku Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê (TBMM) dê pêvajoyê bişopîne û berpirsiyariyên Meclîsê wiha rêz kir: Di çarçoveya qanûnê de biryara derbarê hilweşandin û bêçekkirina rêxistina terorîst de bişopîne.
Ger rêziknameyên qanûnî hewce bin, piştrast bike ku pirsgirêk bi lihevkirinê tê çareser kirin.
Serokê TBMMê Kurtulmuş di axaftina xwe de behsa nîqaşên destûrî jî kir. Kurtulmuş diyar kir ku Tirkiye hewceyê Destûreke nû ye û got, “Em dikarin bi gihîştina lihevkirinek li ser metnek lîberal hewcedariya Destûreke nû, modern û sivîl pêk bînin.”
Piştî axaftina Kurtulmuş, Serokkomar Recep Tayyip Erdoğan ket Hola Civîna Mezin a Parlamentoya Tirkiyeyê.
Berî axaftina Erdogan, parlementerên Partiya NÛ Hola Civîna Mezin terikandin. Lêbelê, parlementerên CHPî di hola civînê de man.
Piştî derketina ji holê, Özgür Özel got:
“Em beşdarî vekirina Parlamentoyê bûn, guh dan axaftina Serokê Meclîsê û Sirûda Neteweyî ya xwe gotin. Piştî vê yekê, wextê me tune ku em guh bidin kesekî ku li dijî partiya me darbeyek dadwerî pêk aniye, serok û rêveberiya partiyê guhertiye, tayînkirinên ku li gorî wî ne çêkirine, namzedê me yê serokatiyê girtine, îro sibê ji bo serketina di hilbijartinên Yekîtiya Şaredariyên Tirkiyeyê de li dijî şaredarê bêguneh ê Mersînê operasyonek pêk aniye û her roj bi gef û veguhestina endamên meclîsên şaredariyên navçeyan hewl dide ber bi Şaredariya Bajarê Mezin a Stenbolê ve bimeşe.”
Erdoğan di axaftina xwe de behsa dirok û helwesta parlementoyê kir, beşek axavtina xwe de behsa qanûna Çerçoveyê û pêvajoya heyî kir. Erdogan got: “Ez spasiya Birêz Devlet Bahçelî, Serokê MHP-ê, dikim ji bo helwesta wî ya wêrek ji destpêkê ve di piştgiriya pêvajoya Tirkiyeya Bê Teror de. Ez her weha spasiya Koma DEM-ê dikim ji bo beşdariyên wan ên girîng di gihandina pêvajoyê de heta vê nuqteyê bê bûyer. Ez nûnerên partiyên siyasî pîroz dikim ku hem di komîsyonê de û hem jî di nîqaşên Meclîsa Giştî ya Qanûna Çarçoveyê de piştgiriyek avaker dan.
Ez bawer dikim ku şert û mercên ji bo afirandina Destûrek nû, demokratîk, beşdar, azadîxwaz û sivîl ji bo Tirkiyeyê dê bêtir pêş bikevin. Mijara Destûrek nû hîn jî wekî azmûnek ji bo siyaseta Tirkiyeyê radiweste. Dibe ku hemî ezmûnên destûrî yên di dîroka me de kêmasiyên teknîkî an siyasî hebûn. Lêbelê, her du Destûrên 70 salên dawî, ku berhemên darbeyan bûn, krîzek hebûnî jiyan. Hewldana her darbeyekê ji bo avakirina meşrûiyeta xwe ya siyasî, van Destûran veguherandiye nexşerêyek ji bo pergalek wesayetê ya domdar.
Destûrên serdema darbeyê di pêkanîna cudakirina desthilatan de têk çûn…” Li şûna misogerkirina rêveberiyê, ew bûye amûrek ji bo serdestkirina hêza ku ji sindoqên dengdanê derketiye. Li şûna misogerkirina aramiya di rêveberiyê de, wê aramiya amûrên wesayetê li ser serweriya neteweyî misoger kiriye. Ew nekariye bingehek peymanî ji bo yekîtiya di navbera dewlet û neteweyê de peyda bike, tengezarî û nakokiyên dîrokî kûrtir kiriye. Wê deriyên kariyerê ji bo endezyarên siyasî û kesên ku dixwazin civak û dewletê bi rêya krîzan kontrol bikin vekiriye.
Nayê înkarkirin ku me di veguheztina ji vê pergala wesayetê ber bi demokrasiyeke sazûmanî ve pêşveçûnek girîng bi dest xistiye. Pêdiviyên civakî di tevahiya pêvajoyê de guhertinan pêwîst kirine. Em bi şens bûn ku guhertinên herî berfireh bikin. Lêbelê, hewcedariya bi destûrek sivîl hîn nehatiye bicîhanîn. Wekî din, wêneya ku ji guhertinên heta niha hatine çêkirin derketiye holê hewcedariya bi mîmariyek destûrek holîstîk zêde kiriye.
Ji ber pirrengiya xwe ya siyasî, serdema heyî dema herî guncaw e ji bo guhertina destûrî. Destûrek nû ku dê asoyên Tirkiyeyê fireh bike dê berhema siyasetek nû be, ne polarîzasyonê. Dema ku em vê yekê bi dest bixin, em dê rê li ber jiyana bi hev re bi îdeala dewletek bihêz û civakek azad veke. Dema ku em vê yekê bi dest bixin, em ê destkeftiyên xwe mayînde bikin û bi rastî jî desthilatdariya gel ava bikin. “
